Chương 5: Vấn đề sinh kế

Lễ bái tạ lỗi ở nhà họ Triệu xong xuôi, A Q về đến đền Thổ Cốc thì mặt trời đã lặn. Y dần dần cảm thấy hình như trên đời có cái gì là lạ. Nghĩ đi nghĩ lại, y nhận ra rằng: nguyên nhân chỉ vì y ở trần. Sực nhớ còn một mảnh áo cộc kép, y liền lấy khoác vào, rồi ngả lưng xuống ngủ, cho đến lúc tỉnh giấc, mở mắt ra, thì ánh mặt trời đã chói lọi trên mái tường phía Tây bên kia. Y ngồi dậy, lẩm bẩm:

– Mẹ kiếp!

Thế rồi, cũng như mọi hôm, sau khi ngủ dậy, A Q bước ra, đi rong trên con đường làng. Bây giờ, y không nghe da thịt buốt như lúc ở trần nữa, nhưng dần dần y lại cứ cảm thấy trên đời có cái gì là lạ thật. Hình như tất cả bọn đàn bà con gái làng Mùi từ hôm nay trở đi bỗng dưng cứ thấy mặt A Q đâu là chúng nó xô nhau trốn biệt vào tận trong cửa. Thậm chí thím Bảy Trâu, đã ngót năm chục tuổi đầu rồi, cũng vậy, cũng học theo người khác vội vàng lẩn tránh đi. Không những thế, thím ta còn hối hả gọi đứa con gái của thím non mười tuổi đầu vào nốt! A Q lấy làm lạ lùng hết sức. Y tự hỏi:

– Quái, sao cả lũ chúng nó độ này lại đua nhau học điệu bộ các cô tiểu thư như thế là thế nào nhỉ? Mấy con đĩ này rõ khéo!

Rồi đến những ngày sau, A Q càng thấy nhiều sự lạ lùng khác nữa. Một là lão chủ quán rượu nhất định không bán chịu cho y nữa. Hai là, lão từ ở đền Thổ Cốc cũng nói lảm nhảm như muốn ngỏ ý thúc giục y dọn đi chỗ khác. Ba là, không nhớ rõ bao nhiêu ngày trời rồi, nhưng đã khá lâu, không hề có người nào gọi y đi làm vặt nữa. Cửa hàng rượu không bán chịu thì nhịn đi cũng xong, lão từ muốn đuổi thì lần lữa còn có thể được, chỉ có điều không ai gọi đi làm thì chết đói. Đến thế này thì thật là “mẹ kiếp!” A Q không tài nào chịu nổi tình cảnh ấy nữa, y đành phải liều tìm đến mấy nhà chủ xưa nay vẫn thuê y làm vặt để dò xem tình hình, chỉ trừ nhà cụ cố họ Triệu ra là không dám tới. Nhưng tình hình đã đổi khác, đến đâu là y như rằng trong nhà đã thấy một lão đàn ông mặt mũi hết sức khả ố bước ra, xua tay đuổi như đuổi ăn mày:

– Không có! Không có! Đi đi!

A Q cũng ngạc nhiên. Y nghĩ bụng:

– Những nhà này xưa nay vẫn cần mình làm thuê, thế mà bây giờ bỗng dưng không một ai có việc gì nữa cả, nhất định là có điều gì oái oăm đây chứ chẳng không.

Để ý dò la, y mới vỡ ra rằng: bọn họ có công việc gì là toàn đi gọi thằng cu Don. Cái thằng cu Don là một thằng nhãi con, gày gò, ốm yếu, theo con mắt A Q thì nó còn thua cả lão Vương râu xồm nữa kia! Thế mà ai ngờ chính cái thằng nhãi con này lại đã hớt ngang bát cơm của y, bởi vậy lần này y tức điên lên hơn lần nào hết. Trong lúc hằm hằm rảo bước, y bỗng vô tình giơ cánh tay lên, miệng nói:

– Ngã thủ chấp, cương tiên cương nỉ đả!

Mấy hôm sau, tình cờ A Q bỗng gặp thằng cu Don trước bức tường xế qua nhà cụ cố họ Tiền. Tục ngữ có câu: “Kẻ thù gặp mặt nhau thì mắt trông thấy rõ mười mươi”, A Q bước tới, cu Don cũng dừng chân đứng lại. A Q mắng và lườm cu Don bằng một cặp mắt rất dữ tợn, rồi nhổ một bãi nước bọt:

– Đồ súc sinh!

– Tớ là giống sâu bọ, thỏa dạ chưa?

Câu trả lời nhún nhường của cu Don trái lại làm cho A Q càng điên tiết. Nhưng trong tay A Q lúc bấy giờ không sẵn có một cây “roi sắt” nên y đành phải vồ tới, dang cánh tay ra, cố níu lấy cái đuôi sam của cu Don. Cu Don một tay giữ chặt đuôi sam của mình, còn tay kia cố gò lấy đuôi sam của A Q. A Q cũng lật đật đưa cánh tay còn rảnh kia ra giữ thật chặt lấy đuôi sam của y. So với A Q độ trước thì sức vóc cu Don thấm vào đâu, nhưng gần đây phải nhịn đói, y cũng gày gò, ốm yếu, không khác gì cu Don, bởi vậy lực lượng hai bên địch thủ thật là tương đương. Bốn cánh tay giằng co lấy hai cái đầu, hai lưng cũng đều gò cong hẳn lại, in bóng lên bức tường vôi trắng xóa nhà họ Tiền thành một đường vòng cung y như một cái cầu vồng màu chàm, lâu có đến nửa giờ đồng hồ là ít. Những người đứng xem hình như muốn hòa giải, nói:

– Hảo lớ, hảo lớ!

Một bọn khác cũng gào to lên:

– Hảo, hảo!

Không rõ họ có ý hòa giải hay là khen, hay là xúi giục, nhưng cả hai chú đều không ai nghe thấy gì cả. Hễ A Q tiến lên ba bước thi cu Don lùi lại ba bước, rồi cả hai đứng lại. Mà cu Don bước tới ba bước thì A Q lại lùi ba bước, rồi cả hai lại đứng lại. Có độ ngót nửa giờ, hoặc giả hai mươi phút cũng nên (ở làng Mùi không có đồng hồ nên khó nói cho đích xác), đầu hai chú đều bốc hơi lên, mồ hôi trán chảy đầm đìa. Bỗng thấy A Q bỏ tay ra, ngay lúc ấy, cu Don cũng bỏ tay ra nốt. Cả hai chú cùng một lúc đứng thẳng dậy, cùng một lúc lùi ra xa, rồi cả hai lẩn vào đám người đứng xem.

A Q còn ngoảnh đầu lại:

– Nhớ lấy nhé! Con mẹ mày!

Cu Don cũng ngoảnh đầu lại, chửi bới:

– Con mẹ mày, nhớ lấy nhé!

Trận “long tranh hổ đấu” này kết cục đại khái có thể nói là “bất phân thắng bại”. Không biết khán giả có được hài lòng lắm không, bởi vì không nghe ai bàn tán gì, nhưng vẫn không một ai gọi A Q đi làm thuê cả.

Một hôm, trời ấm, gió thổi hiu hiu, có khí vị tiết hè, thế mà A Q vẫn rờn rợn rét. Tuy vậy, rét cũng còn có thể chịu được, khổ nhất là cái bụng đói. Mền bông, mũ lông cừu, áo, đều không còn cái nào nữa, cả cái áo chẽn bông cũng bán rồi. Bây giờ còn một cái quần, chả nhẽ cũng cởi nốt đi hay sao? Còn như cái manh áo kép rách kia thì đem biếu người ta đóng gót dép họa có kẻ lấy, chứ đem bán thì một đồng xu cũng chả đáng. Đã nhiều phen A Q những ước ao bắt được chuỗi tiền con nhà ai đánh rơi giữa đường, nhưng chưa hề thấy chuỗi nào cả. Cũng lại nhiều phen, y cố nhìn kỹ cả bốn góc nhà y ở, may có thấy gì chăng, nhưng bốn góc nhà vẫn trống không, có gì đâu! A Q bèn quyết chí đi kiếm ăn vậy.

Trên con đường làng, A Q lang thang đi kiếm ăn. Y nhìn thấy những quán rượu, những hàng quà, hàng bánh xưa nay vẫn quen, nhưng y đều lảng đi qua, không những không dừng chân lại mà cũng không có ý thèm thuồng gì cả. Điều A Q ước ao bây giờ không phải những thứ đó. Y ước ao những gì, chính y cũng không rõ. Làng Mùi vốn là một làng bé nhỏ, đi chả mấy chốc là cùng làng. Trước làng có nhiều ruộng sâu, trông toàn một màu xanh mướt của mạ non. Giữa đồng, một vài chấm đen đen, tròn tròn có vẻ linh động: ấy là mấy chú nông phu đang cặm cụi làm việc. Nhưng A Q bụng đâu nghĩ đến việc thưởng thức cái cảnh vui vẻ đó của đồng quê, y cứ cúi đầu rảo bước. Y cảm thấy cảnh đó không dính dáng gì với việc y đi kiếm ăn cả.

Một lát sau, y đến chùa Tĩnh Tu. Xung quanh chùa cũng có một cánh đồng sâu, mấy bức tường quét vôi trắng nổi hẳn lên giữa cánh đồng xanh thẳm. Đám đất mé sau nhà chùa, gần bức tường đất thấp, là một vườn rau. A Q do dự một lúc, nhìn quanh nhìn quất một lúc, không thấy một ai qua lại, y trèo lên tường, níu lấy cành hạ thủ ô. Đất sét đầu tường lác đác rã xuống, chân y cũng run lập cập. Cuối cùng, y vớ được một cành dâu, phóc ngay vào trong vườn. Trong chùa góc này cây rất là sầm uất, chỉ hiềm điều ở đây không có rượu, không có bánh bao, không có một thức gì “nhai được” tất cả. Gần bức tường phía Tây, có một lùm tre, dưới lùm tre có nhiều búp măng, khốn nỗi bấy nhiêu măng lại toàn là măng chưa nấu. Còn mấy luống rau thì thứ đã kết hạt, thứ đương đâm bông, thứ thì già cỗi. Cay đắng như một cậu đồ thi hỏng, A Q chầm chậm đi lần ra mé trước. Nét mặt y bỗng hớn hở hẳn lên. Y vừa trông thấy mấy vồng củ cải. Y ngồi xổm ngay xuống, rứt mấy gốc. A Q lật đật nhổ bốn gốc cái, ngắt lá vứt đi, rồi nhét cả vào thân áo. Giữa lúc đó thì sư bà vừa ở trong chùa đi ra:

– Nam mô a di đà Phậ … ậ … ật! A Q này, sao lại nhảy vào vườn mà ăn cắp của nhà chùa làm vậy? Ái chà! Nam mô a di đà Phật! Tội chết! Ái chà chà! Nam mô a di đà Phật!

A Q chân bước, mắt nhìn quanh, nói:

– Ai nhảy vào vườn nhổ trộm cải nhà bà bao giờ nào?

Sư bà chỉ vào thân áo:

– Bao giờ nữa? Đấy kia!

– Đây là của nhà bà đấy à? Bà gọi lên xem nó có thưa không?

A Q chưa nói xong đã bỏ chạy. Số là một con chó đen to tướng ở đâu chạy thốc ra đuổi. Con mực này vẫn nằm đằng cửa trước, chẳng biết vì lẽ gì bây giờ lại tót mãi ra tận sau này. Con chó vừa đuổi vừa cắn, và sắp đớp một miếng vào ngang đùi A Q, may sao từ thân áo một củ cải té ra. Mực ta giật mình một cái, đứng dừng hẳn lại. Trong lúc ấy, A Q đã trèo lên cây dâu, nhảy phốc qua tường, rồi cả người lẫn củ cải cũng lăn nhào ra mái ngoài. Trong vườn, dưới gốc cây dâu, chỉ còn con Mực đứng cắn ăng ẳng và sư bà đứng niệm phật.

A Q những áy náy lo rằng cô tiểu sẽ lại thả con Mực ra đuổi theo, lật đật, y nhặt mấy củ cải rồi cắm đầu chạy. Dọc đường y còn nhặt thêm mấy hòn đá phòng bị, nhưng không thấy nó ra, y vứt đá, vừa chạy, vừa gặm củ cải, vừa nghĩ bụng: “Vùng này ngó bộ làm ăn chẳng xong! Ta đi lên huyện vậy!”

Gặm hết ba củ cải, A Q nhất quyết sẽ lên huyện.

 Trang trước Trang sau 
avatar
  Subscribe  
Thông báo về